De Negen Planeten

Titan

Saturnus VI

   Titan is de vijftiende van de gekende Saturnus satellieten en de grootste :

        omloopbaan:    1.221.830 km vanaf Saturnus
        diameter: 5150 km
        massa:     1,35e23 kg

   In de Griekse mythologie waren de Titanen een familie van reuzen, de kinderen van Uranus en Gaia. De Titanen overheersden de hemel maar werden overwonnen door de familie van Zeus.

   Ontdekt door Huygens in 1655.

   Lange tijd dacht men dat Titan de grootste satelliet van het zonnestelsel was. Maar recent stelde men vast dat de atmosfeer van Titan heel dik is, zodat het oppervlak zelfs iets kleiner is dan Ganymedes. Titan is wel groter dan de planeet Mercurius en groter en massiever dan Pluto.

   Eén van de belangrijkste opdrachten van de Voyager 1 missie was de studie van Titan. Voyager 1 naderde tot op 4000 km van Titan. Op een paar minuten kwamen we meer te weten dan in de vorige 300 jaar.

   Maar onze kennis is nog steeds heel summier. Titan is omringt door een dikke, vale atmosfeer; van het oppervlak kan men helemaal niets zien (onderaan links). (De Cassini missie zal met een radar het oppervlak volledig in kaart brengen net zoals de Magellan gedaan heeft met het oppervlak van Venus.) Het enige wat we met de Voyager te weten kwamen is dat er een klein verschil is tussen het noordelijk en zuidelijk halfrond. Een paar oppervlaktedetails zijn zichtbaar met de infraroodcamera van de HST.

   Titan lijkt wat samenstelling betreft grotendeels op Ganymedes, Callisto, Triton en (waarschijnlijk ook) Pluto.

   Titan bestaat voor de helft uit waterijs en voor de helft uit gesteenten. Waarschijnlijk bestaat Titan uit verschillende samengestelde lagen met in het centrum een laag van 3400 km gesteenten omringd door lagen samengesteld uit verschillende soorten ijskristallen. De binnenzijde is wellicht nog heet. Alhoewel Titan dezelfde samenstelling heeft als de andere satellieten van Saturnus heeft Titan een grotere dichtheid (de zwaartekracht drukt het binnenste van deze grote maan samen).

   Als enige satelliet in het zonnestelsel heeft Titan een belangrijke atmosfeer. Aan het oppervlak is de druk meer dan 1,5 bar (50% meer dan bij Aarde). De atmosfeer bestaat hoofdzakelijk uit stikstof (net zoals op aarde) met ongeveer 15% argon en een paar procent methaan. Tot verwondering van velen zijn er sporen van ongeveer een dozijn andere organische componenten (zoals ethaan, hydrogen cyanide, koolstofdioxide). De organische stoffen zoals methaan, die de bovenste atmosfeer van Titan domineren, worden vernietigd door het zonlicht. Met als resultaat dat er een smog gevormd wordt die een heel stuk dikker is dan de smog die zich vormt boven de steden op aarde. In verschillende opzichten is dit hetzelfde proces dat plaatsvond op de aarde in de periode dat het eerste leven ontstaan is.

   Titan heeft geen magnetisch veld en bevindt zich buiten de magnetosfeer van Saturnus . Titan is dus blootgesteld aan de zonnewind. Moleculen kunnen dus geļoniseerd worden en ontsnappen aan de top van de atmosfeer.

   Aan het oppervlak is de temperatuur ongeveer -170 C. Bij deze temperatuur kan waterijs niet sublimeren en het water speelt dan ook geen invloed op de samenstelling van de atmosfeer. Er is nochtans heel wat chemische activiteit, dit resulteert in een heel dikke ondoorzichtelijke smog.

   Er zijn waarschijnlijk twee wolkenlagen rond 200 en 300 km boven het oppervlak. Een aantal kleinere complexe chemische samenstellingen veroorzaken de oranje kleur van Titan.

   Het zou kunnen dat de ethaanwolken een regen van vloeibaar ethaan produceren. Er zou dus een oceaan kunnen zijn van ethaan (of van een mengeling ethaan/methaan) met een diepte van 1000 meter. Recente observaties hebben deze theorie echter in twijfel getrokken.

   Recente observaties met de Hubble Space Telescoop toonden opmerkelijke infrarood zichten van het oppervlak van Titan. (bovenaan). De camera's van de Voyagers konden niet door de dikke wolken heen kijken, dit lukt beter met de nabije-infrarood camera van de HST. Uit deze HST foto's leiden sommigen af dat er een op het leidend halrond van Titan een groot continent is. Alhoewel wij uit deze 'Hubble resultaten' kunnen afleiden dat er op het oppervlak donkere en heldere regio's zijn is dit geen sluitend bewijs dat er vloeibare 'zeeėn' zijn op Titan. De landingsplaats van de Huygens sonde zal mede op basis van deze foto's gekozen worden. Vermoedelijk zal de landingsplaats juist naast het grootste "continent" zijn op 18,1 graden Noord en 208,7 graden breedte.

   De observaties met de HST toonden eveneens aan dat Titan een synchrone rotatie heeft net als alle andere Saturnus manen.

Meer over Titan

Open Vragen

  • Zijn er vloeibare substanties op het oppervlak ?
  • Is de binnenzijde nog steeds heet?
  • Hoe komt het dat Titan zo een dichte atmosfeer heeft en de andere grote manen nagenoeg geen atmosfeer hebben?
  • Er zijn heel wat organische componenten op Titan, bovendien is het niet uitgesloten dat er vloeibare substanties zijn. Zou er ondanks de extreme koude leven op Titan zijn ? Het is alleszins interessant om een vergelijking te maken tussen de huidige situatie op Titan en de situatie op aarde in de periode dat er leven ontstaan is.
  • De radar van Cassini en de Huygenssonde moet hieromtrent de nodige informatie bezorgen over deze fascinerende maan.

Express naar Miranda

Inhoud ... Saturnus ... Rhea ... Titan ... Hyperion ... Gegevens Infoster

Bill Arnett (vertaling door Guido Hemeleers);