Appendix 6: "Officiële" Astronomische Namen

Astronomie is een oude wetenschap. De nomenclatuur is dikwijls afgeleid uit de geschiedenis (en in het bijzonder de Grieks/Romeinse mythologie). Vooral de namen van de objecten van ons zonnestelsel vinden hier hun oorsprong.. De Internationale Astronomische Unie (IAU), die verantwoordelijk is voor het toekennen van namen, houdt deze traditie in ere.

Planeten

De planeten krijgen zo snel als mogelijk een naam toegewezen, maar de kans dat er in ons zonnestelsel nog een planeet ontdekt wordt is vrijwel nihil. Voor de planeten die momenteel ontdekt worden in andere zonnestelsels is het afwachten to de IAU de criteria bepaald heeft.

Satellieten

Satellieten van planeten krijgen een voorlopige aanduiding, op basis van het jaar dat ze ontdekt zijn. Het is het Centraal Bureau voor Astronomische Telegrams (CBAT) dat in afwachting van een definitieve naamgeving deze voorlopige aanduiding toekent. Zo kregen de acht manen van Neptunus die in september 1989 ontdekt werden door Voyager 2 de namen 1989 N 1, 1989 N 2, enz. Wanneer de baan van een nieuw ontdekte satelliet met voldoende precisie gekend is wordt er een Romeins nummer (vb. Neptunus VIII), en een naam aan toegekend (vb. Proteus). De nieuwe naam voor een satelliet wordt ontleend aan de Griekse Mythologie Een uitzondering vormen de namen van de manen van Uranus, zij zijn ontleend aan de literatuur en hebben geen mythologische origine.

Asteroïden

Asteroïden krijgen aanvankelijk een voorlopig nummer met aanduiding van het jaar en de maand van ontdekking.. De aanduiding bestaat uit het jaartal, gevolgd door een letter die de halve-maand aanduidt en deze is op zijn beurt gevolgd door een letter die de volgorde van ontdekking binnen deze tijdspanne aanduid. 1982 DB bijvoorbeeld, is ontdekt in de tweede helft van Februari 1982, en het was de tweede asteroïde, die in deze periode ontdekt is.. Wanneer de omloopbaan voldoende gekend is krijgen de asteroïden een definitief nummer en een definitieve naam. "243 Ida" is de 243ste genummerde asteroïde.. Ook de naam wordt toegekend door de ontdekker, die hiervoor een grotere vrijheid heeft : asteroïden kunnen genoemd worden naar een levende persoon of andere zaken. Zo zijn er een aantal asteroïden die ons bekend in de oren klinken vb. Kuifje, Pien, Frimout, Rubens ....

Kometen

Vroeger kregen pas ontdekte kometen een voorlopige aanduiding bestaande uit het jaartal van de ontdekking en een kleinere letter die toegekende werd volgens de volgorde van ontdekking. (v.b., 1994a was de eerste komeet ontdekt in 1994, 1994b de tweede, enz.). De definitieve naam verwijst naar de ontdekker van de komeet. Sommige kometen worden door verschillende personen tegelijkertijd ontdekt. Een komeet kan dus naar meerdere (maximum drie) ontdekkers verwijzen vb. Hale-Bopp.

Begin 1995 werd de procedure voor naamgeving van kometen volledig gewijzigd. De nieuwe naamgeving ziet er als volgt uit :

de voorlopige naamgeving lijkt sterk op de naamgeving van asteroïden. De eerst ontdekte komeet in de eerste helft van januari 1995 wordt 1995 A1 genoemd, de tweede 1995 A2, enz ...
longperiodiek kometen die slechts eenmaal verschijnen krijgen enkel een voorlopige nummering, de definitieve nummering met Romeins cijfer valt weg.
bij elke herontdekking van een periodieke komeet wordt er een nieuw volgnummer aan toegekend. Vb. P/Halley wordt 1P.
herontdekkingen van periodieke kometen krijgen geen voorlopige aanduiding.
de baan van een komeet wordt aangeduid door een prefix : P/ voor kort-periodieke kometen, C/ voor lang periodieke kometen, D/ for defunct comets (vb., 1993e) en X/ voor onzekere kometen. A/ wordt gebruikt voor asteroïden.
de definitieve naam van de komeet blijft zoals vroeger verwijzen naar de ontdekker(s).

Deze nieuwe naamgeving werkt met terugwerkende kracht, oude kometen krijgen dus een andere beschrijving. Lijsten met vergelijkingen tussen oude en nieuw beschrijvingen komen beschikbaar. (vb. op de CBAT/MPC WWW homepagina) of worden gepubliceerd in de volgende editie van de engelstalige cataloog van komeetbanen).

Een paar beschrijvingen van nieuwe komeet beschrijvingen :

  C/1995 A1 (Levy)
  C/1995 G7-A (Machholz)        Fragment A van de gesplitte komeet Machholz
  P/1995 M3 (Shoemaker-Scotti)  Nieuwe periodieke komeet
  200P                          observatie van een terugkerende periodieke komeet

Hier vindt je een copie van de officiële IAU resolutie.

Oppervlakte Kenmerken

De namen van landschappen op planeten , satellieten en asteroïden worden toegekend volgens conventies van het IAU Comité. Eén van de restricities is, dat er geen naam van een levende persoon of van een politieke of religieuze persoon van de laatste 200 jaar mag aan toegekend worden.. Een uitstekend overzicht met foto's van alle benamingen vind je terug bij de werkgroep voor planetaire nomenclatuur.

De benamingen van de oppervlakte kenmerken van Venus kan je vinden in volgend tekstbestand.

... Appendices ... Oorsprong ... Namen ... Hypothetische ...

Bill Arnett (vertaling door Guido Hemeleers);