De Negen Planeten

Het Interplanetair Medium

   De ruimte tussen de planeten is niet helemaal leeg. Het bevat : electromagnetische straling (fotonen); heet plasma (electronen, protonen en andere ionen) de zonnewind genaamd; microscopische stofdeeltjes; en magnetische velden (voornamelijk afkomstig van de zon).

   Terwijl de straling van de Zon reeds sedert mensenheugenis gekend is, werden de andere componenten van het interplanetair medium vrij recent ontdekt.

   De temperatuur van het interplanetair medium is ongeveer 100.000 graden. De dichtheid is ongeveer 5 deeltjes/cm3 in de buurt van de aarde en neemt sterk af met de afstand tot de zon. Alhoewel de dichtheid is erg variabel en kan zelfs oplopen tot 100 deeltjes/cm3.

   Ondanks dat het interplanetair medium erg ijl is heeft het toch invloed op de baan van de ruimtetuigen.

   Het magnetisch veld in het zonnestelsel is, met uitzondering in de buurt van de planeten, volledig afkomstig van de zon. De interacties tussen de zonnewind en het magnetsich veld zijn erg gecompliceerd. In de buurt van de zon wordt de stroom van de zonnewind bepaald door het magnetisch veld; de stroom van de zonnewind is ingevangen door de magnetische krachtlijnen van de zon. Op sommige plaatsen is het magnetisch veld van de zon open en kan de zonnewind ontsnappen. Verder weg van de zon is het het plasma of de zonnewind die de richting van het magnetisch veld beïnvloed.

   Sommige planeten (zoals de aarde, Jupiter) hebben hun eigen magnetische velden. Deze creëren kleinere magnetosferen die in de buurt van de planeten de magnetosfeer (of de heliosfeer) van de zon beïnvloeden. De magnetosfeer van Jupiter is zeer groot : meer dan een miljeoen km in alle richtingen en zelfs verder dan de baan van Saturnus in de richting weg van de zon. Dat van de aarde strekt zich slechts een duizend km uit, maar beschermt ons toch van de heel gevaarlijke effecten van de zonnewind.

   Bij de niet-magnetische lichamen; zoals de Maan, raken de hoog energierijke deeltjes van de zonnewind het oppervlak.

   De zonnewind creeërt een magnetische ruimte van heet plasma rond de zon, de heliosfeer genoemd. De zonnewind kan geladen deeltjes en het magnetisch veld van het interstellair gas ontmoeten. De grens tussen de zonnewind en het interstellair gas noemt men de heliopauze. De juiste plaats van de heliopauze is nog niet gekend, maar de Voyager en Pioneer ruimtetuigen zullen binnen een tientaljaren de heliopauze bereiken.

   Het Ulysses ruimtetuig doet onderzoek naar de zon en de zonnewind.

   De hoge energie deeltjes in het interplanetaire medium worden kosmische straling genoemd. Sommigen zijn van de zon afkomstig, de meest energierijke echter komen van ver buiten ons zonnestelsel en worden veroorzaakt door ongekende hevige processen.

   De interactie tussen de zonnewind, het magnetisch veld van de aarde en de bovenste lagen van de aardatmosfeer veroorzaken de aurora borealis , ook noorderlicht genoemd. Ook bij andere planeten met een belangrijk magnetisch veld (vb. Jupiter) doen zich gelijkaardige effecten voor..

   Het zodiakaal licht end de gegenschein worden veroorzaakt door interplanetair stof..

Meer over het Interplanetaire Medium


Open Vragen

  • De plaats van de heliopause blijft één van de grote onbeantwoorde vragen over ruimtefysica. Men vermoedt dat het op ongeveer 100 AE van de zon is, of tweemaal de huidige afstand van de Voyager ruimtetuigen.

Inhoud ... Zon ... Kleine Lichamen ... Meteorieten ... Interplanetair Medium ... Andere zonnestelsels ... Gegevens Infoster

Bill Arnett (vertaling door Guido Hemeleers);