De Negen Planeten

Kometen

   In tegenstelling tot de andere kleine hemellichamen van ons zonnestelsel, zijn de kometen reeds gekend sedert de oudheid. Er zijn chinese geschriften gekend over de Komeet Halley die dateren van 240 voor Christus. En op het fameuze tapijt van Bayeux die de slag van Normandië in 1066 uitbeeld, staat de Komeet Halley afgebeeld.

   Eind 1995, waren er 878 kometen gecatalogiseerd en zijn hun omlopen op zijn minst ruw berekend. Hiervan zijn er 184 periodieke kometen (een omloopperiode minder dan 200 jaar); van de overige zijn er waarschijnlijk ook nog wel periodieke, maar men weet te weinig van hun omloop om dit met zekerheid te zeggen.

   Kometen worden soms vuile sneeuwballen genoemd. Zij zijn een mengeling van ijs (zowel water als bevroren gassen) en stof dat om één of andere redenen niet opgenomen is door de planeten bij het onstaan van het zonnestelsel. De kometen, wiens samenstelling ongewijzigd is sedert het ontstaan van het zonnestelsel, zijn belangrijk studiemateriaal voor de geschiedenis van het zonnestelsel.

   Wanneer kometen in de buurt van de Zon komen en dus zeer actief zijn, kan men verschillende onderdelen onderscheiden :

  • kern: relatief vast en stabiel, bestaat voor het grootste gedeelte uit ijs en gas maar er is ook gruis en ander vast materiaal aanwezig;
  • coma: dichte wolk van water, koolstofdioxide en andere neutrale gassen gesublimeerd vanuit de kern;
  • waterstofwolk: een enorme (miljoenen km in diameter) maar zeer ijle wolk van neutrale waterstof;
  • stofstaart: ongeveer 10 miljoen km lang, samengesteld uit heel kleine stof deeltjes uit de kern gestoten door het ontsnappend gas; dit is het met het blote oog duidelijk zichtbaarste deel van de komeet;
  • gasstaart: ongeveer 100 miljoen km lang bestaande uit plasma (geïoniseerde moleculen) die door de zonnewind (bestaande uit elektrisch geladen deeltjes) meegesleurd worden.

   Kometen zijn onzichtbaar tenzij ze zich in de buurt van de zon bevinden. De meeste kometen hebben heel langgerekte banen die hun brengen tot ver voorbij de baan van Pluto; Wij zien ze dus heel even en dan verdwijnen ze voor duizenden jaren. Alleen de periodieke kometen (die met een korte omloopbaan zoals de Komeet Halley) blijven voor een groot gedeelte van hun omloop binnen de baan van Pluto.

   Bij elke passage in de buurt van de zon verdampt er een groot gedeelte van het ijs van de komeet en uiteindelijk blijft er een steenachtig object over dat sterk op een asteroïde gelijkt (de helft van de asteroïden in de buurt van de aarde zijn wellicht "dode" kometen). Een komeet die de zon nadert kan neerstorten op een planeet of door de planeet uit het zonnestelsel gecatapulteerd worden (vooral de aantrekkingskracht van de reuzenplaneet Jupiter speelt hier een grote rol in).

   De meest beroemde komeet is Komeet Halley maar Shoemaker Levi 9 bracht toch het meest beroering teweeg in de zomer van 1994.

   Wanneer de aarde door de baan van een komeet passeert zien wij soms een meteorenregen. Sommigen van deze "meteorenregens" komen jaarlijks rond dezelfde periode terug. De meest bekenden zijn de Perseïden die ons elk jaar tussen 9 en 13 augustus een prachtig schouwspel bezorgen. De aarde passeert dan door de baan van de komeet Swift-Tuttle. Komeet Halley is de bron van de Orioniden in October.

   De meeste kometen worden ontdekt door amateurastronomen. Vermits kometen het helderst zijn wanneer ze zich in de buurt van de zon bevinden, zijn ze meestal het best zichtbaar bij dageraad of bij zonsondergang. Met een planetarium programma zoals Starry Night kunnen kaarten aangemaakt worden om de kometen terug te vinden aan de hemel.

Meer over kometen

Open Vragen

  • Wat gebeurt er met kometen als ze al hun vluchtig materiaal verloren hebben?
  • Welk mechanisme stoort de kometen in de Oort Wolk zodat ze op een baan terechtkomen die hun naar het binnenste van het zonnestelsel brengt ?
  • Was het al dan niet een komeet die de oorzaak was van de Tunguska vuurbal in centraal Siberië in 1908 ?
  • Is de Chicxulub krater in Yucatan (Mexixo) veroorzaakt door een komeet of een asteroïde (en waarschijnlijk de oorzaak van het uitsterven van de dinosaurussen) ?

Inhoud ... Zon ... Kleine Hemellichamen ... Kometen ... Halley ... Gegevens Info-Ster

Bill Arnett (vertaling door Guido Hemeleers);